Libra 2000

PRZEZNACZENIE PROGRAMU

Jest to nowoczesne oprogramowanie, posługujące się wydajną bazą danych SQL, umożliwiające korzystanie z gotowych bibliograficznych baz danych Biblioteki Narodowej publikowanych w formacie USMARC.

LIBRA 2000 doskonale sprawdza się zarówno w niewielkich bibliotekach, jak i w większych placówkach zapewniając niezawodną obsługę dużych baz danych. Dzięki wbudowanemu w oprogramowanie modułowi internetowemu LIBRA WWW czytelnicy mają zapewniony stały kontakt z zasobami bibliotecznymi poprzez Internet.

PRZEZNACZENIE OPROGRAMOWANIA

LIBRA 2000 jest komputerowym programem przeznaczonym do kompleksowej obsługi informatycznej biblioteki.

Przeznaczony jest dla bibliotek średnich i małych, w szczególności:

• bibliotek publicznych: miejskich, miejsko-gminnych, gminnych,
• bibliotek pedagogicznych, w szczególności bibliotek filialnych,
• niewielkich bibliotek o charakterze naukowym: ośrodków informacji naukowo-technicznej,
• bibliotek zakładowych, prawniczych, muzealnych, kościelnych i innych,
• bibliotek akademickich.

LIBRA 2000 nie posiada ograniczeń dotyczących wielkości obsługiwanych baz danych.

PODSTAWOWE CECHY OPROGRAMOWANIA

• Praca w jednolitym środowisku Windows
• Wszystkie funkcje oprogramowania zintegrowane w jednej aplikacji
• Prosta i przejrzysta obsługa, obszerny podręcznik użytkownika
• Opis bibliograficzny zgodny z poszczególnymi arkuszami normy PN- N-01152
• Przejmowanie baz danych w formacie USMARC (bazy Biblioteki Narodowej)
• Bezpieczna baza danych i sprawne wyszukiwanie dzięki serwerowi SQL
• Brak jakichkolwiek ograniczeń ilościowych, sprawna obsługa dużych baz danych.
• Doskonała praca w sieciach komputerowych Dostosowanie do specyfiki danej sieci bibliotecznej (np. bibliotek publicznych)
• Zaawansowane, elastyczne mechanizmy wyszukiwania danych
• Relacyjne słowniki wzorcowe haseł formalnych i przedmiotowych
• Udostępnianie katalogu biblioteki w Internecie w postaci serwisu WWW

FUNKCJE OPROGRAMOWANIA

LIBRA 2000 jest oprogramowaniem integrującym wszystkie funkcje niezbędne w bibliotece:

• opracowanie zbiorów,
• gromadzenie (inwentaryzowanie),
• udostępnianie (wypożyczanie).
• Program może pracować jednostanowiskowo, jak i w sieci komputerowej z wieloma stanowiskami pracy bibliotekarzy.
• Moduł LIBRA WWW pozwala na udostępnienie katalogu biblioteki w Internecie i / lub w lokalnej sieci komputerowej biblioteki.

Opracowanie i wyszukiwanie informacji

Fundamentem programu jest moduł opracowania służący do tworzenia katalogowej bazy danych składającej się z opisów bibliograficznych i słowników wzorcowych.

Katalog biblioteki składa się z opisów bibliograficznych następujących dokumentów:

• książek,
• dokumentów dźwiękowych,
• dokumentów filmowych,
• dokumentów elektronicznych,
• druków muzycznych,
• norm, dokumentów techniczno-handlowych,
• czasopism,
• artykułów z czasopism.

Wszystkie rodzaje zbiorów opracowywane są zgodnie z odpowiednim arkuszem normy opisu bibliograficznego PN-N-01152.

Program automatycznie redaguje elektroniczne karty katalogowe uzupełniając opisy o odpowiednie znaki umowne. Karty katalogowe mogą być drukowane, o ile biblioteka zamierza kontynuować prowadzenie tradycyjnego katalogu kartkowego.

Opracowanie zbiorów jest wspomagane przez słowniki haseł: formalnych (głównie osobowych) i przedmiotowych. Stosowanie słowników nie tylko przyspiesza prace katalogowe (raz wprowadzone hasło może być wykorzystywane wielokrotnie) ale - przede wszystkim - daje możliwość jednolitego opracowania formalnego i przedmiotowego. Jednolite opracowanie - pod kontrolą słowników - jest podstawą budowy dobrego jakościowo katalogu.

W słowniku haseł formalnych można tworzyć odsyłacze całkowite, czyli umieszczać różne formy haseł osobowych odnoszące się do tego samego autora. Odsyłacze te funkcjonują później w katalogu alfabetycznym.

Słownik haseł przedmiotowych zawiera zarówno mechanizm odsyłaczy całkowitych (czyli formy właściwe i odrzucone haseł osobowych) jak i odsyłacze uzupełniające. Wszystkie te odsyłacze funkcjonują również na poziomie katalogu przedmiotowego. Słownik haseł przedmiotowych można zapełnić hasłami wzorcowymi dostępnymi w formacie USMARC, np. w postaci Słownika Języka Haseł Przedmiotowych Biblioteki Narodowej.

Program oferuje dwie metody wyszukiwania informacji w katalogu:

• indeksową
• swobodną.

W metodzie indeksowej przeszukiwane są następujące indeksy: haseł formalnych (czyli katalog alfabetyczny), tytułów, serii, symboli UKD oraz haseł przedmiotowych (czyli katalog przedmiotowy). W katalogu przedmiotowym stosowane są odsyłacze całkowite oraz uzupełniające. W katalogu alfabetycznym stosowane są odsyłacze całkowite. Wyszukiwaniu mogą podlegać wszystkie opisy, bądź tylko opisy określonych rodzajów dokumentów (np. tylko czasopism i artykułów z czasopism). W ten sposób mamy do dyspozycji zarówno jednolity katalog wszystkich zbiorów, jak i - na życzenie - katalog zawierający tylko tą część zbiorów, która w danym momencie nas interesuje.

Swobodna metoda wyszukiwania to klasyczny mechanizm wyszukiwania informacji poprzez podanie fraz wyszukiwawczych połączonych spójnikami logicznymi. Dodatkowo program uwzględnia przy wyszukiwaniu rodzaje dokumentów (można szukać w obrębie jednego rodzaju zbiorów) oraz daty wydań. Tworzy to bardzo elastyczny a jednocześnie sprawny mechanizm wyszukiwawczy. Wyszukane pozycje mogą trafić do zestawień bibliograficznych.

Szczególnie cenną funkcją jest możliwość opublikowania wybranych zestawień w witrynie WWW biblioteki.

Gromadzenie

W programie można stosować dowolną liczbę ksiąg inwentarzowych. Dzięki temu odrębnie mogą być inwentaryzowane książki i wszelkie inne gromadzone zbiory. Ten sam mechanizm definiowania odrębnych ksiąg inwentarzowych może z powodzeniem służyć do tworzenia jednolitego katalogu niewielkiej biblioteki wielofilialnej (zbiory każdej filii są inwentaryzowane w odrębnych księgach).

Dla każdej księgi inwentarzowej prowadzone są odrębne rejestry ubytków. Program liczy stan ilościowo-wartościowy zbiorów w zadanym okresie. Księgi inwentarzowe są drukowane zgodnie ze wzorem określonym przepisami. Program prawidłowo uwzględnia w obliczeniach wartości księgozbioru i wartości ubytków ceny wyrażone w starych złotych.

Wbudowana funkcja prowadzenia skontrum pozwala na szybkie sporządzenie raportu braków, z podziałem na braki względnie i bezwzględne. Program zapamiętuje raporty braków sporządzone w trakcie kolejno prowadzonych inwentaryzacji. Wprowadzeniu idealnego porządku w nawet dużych zbiorach pomagają kody kreskowe, które umożliwiają bardzo szybka i niezawodną identyfikacje każdego egzemplarza.

Udostępnianie

Łatwo i szybko wykonuje się w programie LIBRA 2000 rejestrację wypożyczeń i zwrotów. Wystarczy wpisanie numeru inwentarzowego wypożyczanej lub zwracanej pozycji. Te operacje wykonuje się jeszcze sprawniej, jeśli stosujemy kody kreskowe. Zbierane przez program informacje o wypożyczeniach są podstawą do sporządzania rozmaitych zestawień statystycznych obrazujących aktywność czytelników i wykorzystanie zbiorów.

LIBRA 2000 rejestruje dane osobowe czytelników zgodnie ze specyficznymi potrzebami różnych sieci bibliotek, np. inne dane są rejestrowane w wypadku bibliotek akademickich, inne w bibliotekach publicznych.

Różnice przejawiają się również w raportach statystycznych. Biblioteki publiczne i pedagogiczne otrzymują raporty statystyczne zgodne odpowiednimi wymaganiami.

Program pozwala na łatwą kontrolę zaległości. Oprócz aktualnych danych o wypożyczeniach pamiętane są także informacje o historii wypożyczeń, czyli tzw. karty analityczne czytelników.

Kody kreskowe mogą być również stosowane do identyfikacji czytelników, wymagane jest wówczas stosowanie odpowiednio przygotowanych kart czytelniczych.

Przejmowanie danych w formacie USMARC

Retrospektywne opracowanie zbiorów można znacznie przyspieszyć sięgając do gotowych baz danych bibliograficznych. LIBRA 2000 może przejmować opisy bibliograficzne oraz słowniki haseł przedmiotowych zapisane w formacie USMARC lub MARC-BN. W praktyce oznacza to dostęp do bibliograficznych baz danych udostępnianych przez Bibliotekę Narodową: Przewodnika Bibliograficznego, Bibliografii Zawartości Czasopism oraz Słownika Języka Haseł Przedmiotowych BN.

Z programu LIBRA 2000 można również eksportować dane bibliograficzne i dzięki temu prowadzić wymianę danych pomiędzy bibliotekami.

Moduł LIBRA WWW

Moduł LIBRA WWW umożliwia udostępnienie katalogu biblioteki w Internecie i/lub w sieci lokalnej biblioteki. Dzięki temu czytelnicy mają nieprzerwany, bezpośredni dostęp do zasobów informacyjnych biblioteki z dowolnego komputera dołączonego do sieci Internet.

Dostęp przez Internet obejmuje nie tylko przeszukiwanie katalogów ale również dostęp do konta czytelnika - po podaniu hasła dostępu. Bibliotekarz może publikować w witrynie WWW dowolne zestawienia bibliograficzne. Jednym z możliwych zastosowań tej funkcji jest publikowanie informacji o nowościach.

Warunkiem uruchomienia usługi LIBRA WWW w Internecie jest posiadanie stałego łącza do Internetu i uruchomienie publicznie dostępnego serwera WWW.

TECHNOLOGIA

Program LIBRA 2000 został wykonany z zastosowaniem najnowocześniejszych dostępnych obecnie narzędzi informatycznych. Podstawą pracy tego oprogramowania jest nowoczesne oprogramowanie do zarządzania bazą danych SQL. W tej roli występuje Microsoft SQL Serwer w postaci bezpłatnie licencjonowanego produktu MSDE.

Zastosowanie zaawansowanego serwera SQL zapewnia bezpieczeństwo i integralność bazy danych oraz sprawną obsługę nawet dużych baz danych. Zastosowany serwer SQL nie wymaga specjalnej obsługi: jest instalowany i konfigurowany automatycznie. Jednocześnie jest to produkt licencjonowany bezpłatnie, o ile liczba bibliotekarskich stanowisk pracy nie przekracza pięciu.

Serwery SQL są najczęściej stosowane w dużych systemach bibliotecznych; przeważnie wymagają wysokich opłat licencyjnych oraz opieki administratora baz danych. Użytkownicy programu LIBRA 2000 otrzymują, zatem produkt technologicznie nie odbiegający od nowoczesnych rozwiązań stosowanych dla dużych bibliotek, ale nie ponoszą żadnych dodatkowych kosztów stosowania tej technologii.

MINIMALNE WYMAGANIA SYSTEMOWE

Instalacja jednostanowiskowa.

Intel Pentium 233MHz, 64MB RAM, HD 2GB, CD-ROM. System: Windows począwszy od wersji Windows 98SE.

Instalacja sieciowa - serwer bazy danych (komputer główny). Intel Celeron 400MHz, 128MB RAM, HD 4GB, CD- ROM. System: Windows oparty na technologii NT począwszy od wersji Windows NT Workstation PL SP5.

Instalacja sieciowa - dodatkowe stanowiska pracy bibliotekarzy. Intel Pentium 133MHz, 32MB RAM, dysk lokalny, CD-ROM.

System: Windows począwszy od wersji Windows 95 PL. W każdym przypadku musi być zastosowany system Windows w wersji polskiej z polskimi ustawieniami regionalnymi (polska strona kodowa).

Komputer przeznaczony do zainstalowania modułu LIBRA WWW.

Wymagania systemowe identyczne jak dla serwera bazy danych. Dodatkowo musi być zainstalowany lokalny serwer WWW firmy Microsoft odpowiedni dla systemu operacyjnego (IIS lub PWS).

Komputery przeznaczone dla czytelników.

Komputer wyposażony w przeglądarkę internetową: Internet Explorer wersja min.4.0 lub Netscape wersja min. 4.0 połączony z Internetem lub siecią lokalną biblioteki protokołem TCP/IP. Sprzęt komputerowy, system operacyjny - dowolny.

 

Opracowali: Andrzej Gawroński i Grzegorz Kaczmarski na podstwie internetowego serwisu firmy MOL oprogramowanie dla bibliotek