mgr Bożena Bednarek-Michalska (redaktor Naczelny EBIB) - BIBWEB: internetowy kurs dla bibliotekarzy

Praca prezentuje kurs internetowy dla bibliotekarzy BIBWEB zrealizowany we współpracy Fundacji Bertelsmanna z BUW i EBIB. Wskazuje na korzyści płynące z zastosowania tego typu dokształcenia kadr, zachęca bibliotekarzy do sięgnięcia po nowe technologie i wykorzystania szans, jakie pojawiają się w związku z zastosowaniem nowych metod szkoleniowych. Opisuje zawartość kursu, jego strukturę, organizację, określa rolę ucznia i samodzielnego uczenia się. Podkreśla wagę uczenia się przez całe życie.

dr Maria Przastek-Samokowa (Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych UW) - Wybrane narzędzia komunikacji wewnętrznej w bibliotece pedagogicznej

W obecnej dobie nieunikniona wydaje się restrukturyzacja biblioteki pedagogicznej, umożliwiająca realizację nowych zadań i sprostanie nowym wymaganiom. Ponieważ jednak każda zmiana wywołuje niepokój, zamieszanie i niepewność wśród pracowników, wyjątkowo ważna w tym momencie i procesie staje się odpowiednia komunikacja wewnętrzna; musi bowiem: informować, edukować i motywować pracowników oraz pozyskać ich przychylność dla zmian. Referat ma na celu przedstawienie kilku narzędzi komunikacji wewnętrznej pomocnych w osiągnięciu tych celów.

dr Małgorzata Kisilowska (Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych UW) - Pracownik? Klient? Człowiek? Bibliotekarz w procesach komunikacji wewnętrznej

Modelowanie procesu komunikacji wewnętrznej w bibliotece uwzględnia przede wszystkim elementy komunikacji formalnej, charakteryzowanej przez takie wartości, jak: treść, forma, częstotliwość i czas przepływu. Organizacja ucząca się doskonali się m.in. poprzez modyfikowanie i ulepszanie systemu komunikacji, wykorzystując do tego narzędzia zarządzania, takie jak TQM czy benchmarking, oraz elementy zarządzania zasobami ludzkimi. Nie można jednak zapominać, że za nazwą każdego stanowiska kryje się człowiek - z jego osobowością, zaletami i ułomnościami. Usprawnianie komunikacji wewnętrznej uwzględniać więc powinno zarówno narzędzia oferowane przez rozwój nauki i techniki, jak i elementy nieformalne i indywidualne, które każdy pracownik wnosi do zespołu, rozpoczynając pracę w bibliotece.

mgr Hanna Krasuska-Terka i mgr Małgorzata Percińska (Biblioteka Pedagogiczna im. Heleny Radlińskiej w Siedlcach) - Zintegrowany System Biblioteczny PROLIB w BP w Siedlcach

Biblioteka Pedagogiczna w Siedlcach jako jedna z sześciu uczestniczy od 2002 r w projekcie komputeryzacji bibliotek pedagogicznych woj. mazowieckiego. Zakupiony System PROLIB w module podstawowym umożliwia katalogowanie różnych zbiorów, obsługę magazynów, wypożyczanie zbiorów, OPAC oraz administrowanie systemem. Moduły dodatkowe umożliwiły konwersję danych z systemu MAK, na bieżąco poddają konwersji dane importowane z PB BN, a także dają możliwość importowania z tych baz, które uczestniczą w projekcie. Do tej pory poznaliśmy najlepiej moduł "Katalogowanie", testujemy "Wypożyczalnię", interesujemy się "Bibliografią" i możliwością rozciągnięcia sieci na 5 filii. Współpracujemy z autorami systemu zgłaszając pytania, wnioski, prośby. Uczestniczymy w pracy zespołu złożonego z bibliotekarzy i administratorów (6 bibliotek woj. maz.), w celu koordynacji działań związanych z użytkowaniem systemu (wykorzystywaniem wszystkich jego możliwości), zakupem nowych modułów.

mgr inż. Leszek Masadyński (SOKRATES-software) - Integracja sieci bibliotek w rozległym systemie informatycznym

Ciągle rosnąca dostępność Internetu pozwala realizować systemy komputerowe obejmujące rozległą sieć bibliotek. Systemy biblioteczne SOWA i SOWA2, dzięki technologii klient/serwer, wykorzystującej protokół TCP/IP umożliwiają budowanie takich sieci. W referacie przedstawiona zostanie problematyka projektowania i eksploatacji systemów rozległych. Zaprezentujemy usługi, z których mogą korzystać pracownicy bibliotek i czytelnicy. Na przykładzie Systemu Bibliografii Regionalnej Województwa Łódzkiego pokażemy organizację i działanie systemu opartego na oprogramowaniu SOWA2/SQL. Katalog centralny tego systemu jest tworzony "on-line" poprzez 25 bibliotek powiatowych i miejskich, z wykorzystaniem formatu MARC-21. W drugim przykładzie, dotyczącym sieci bibliotek MBP w Olsztynie omówione zostaną m.in. problemy działania kilku odrębnych wypożyczalni pracujących na wspólnym katalogu centralnym.

mgr Jarosław Jędrych (Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Łodzi) - Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Łodzi - 12 lat automatyzacji

PBW w Łodzi posługuje się systemem "SOWA" od 1993 r. Wdrożono moduł informacyjno-wyszukiwawczy, akcesji druków zwartych (z wydrukiem ksiąg) oraz prezentacji przez Internet. System ma niedociągnięcia, ale spełnia dobrze swą rolę, pozwalając na uproszczenie procesu opracowania zbiorów, a zwłaszcza wyczerpującego informowania o nich. Toteż baza została udostępniona czytelnikom już pół roku po zakupie i cieszy się dużym powodzeniem. Ostatnio także via Internet.

mgr Lucyna Kurowska-Trudzik (Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna we Wrocławiu) - Zarządzanie rozwojem Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej we Wrocławiu

Nowe teorie i narzędzia zarządzania w placówkach biblioteczno-informacyjnych.
Biblioteki pedagogiczne na drodze do poprawy efektywności zarządzania i usług - prezentacja rozwiązań w oparciu o przeprowadzone badania.
Implementacja elementów zarządzania strategicznego w Dolnośląskiej Bibliotece Pedagogicznej we Wrocławiu. Doświadczenia w procesie organizacyjnym i komunikacji wewnętrznej podczas wdrażania i realizacji kolejnych strategii rozwoju instytucji.

dr Wiesława Jędrzejewska (Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna we Wrocławiu) - Wykorzystanie zintegrowanego systemu bibliotecznego Aleph w sieci dolnośląskich bibliotek pedagogicznych

Dolnośląska Bibliotek Pedagogiczna we Wrocławiu ze swoimi siedmioma filiami i dziewiętnastoma bibliotekami pedagogicznymi, które pracują w strukturach powiatowych ośrodków doskonalenia nauczycieli od 2002 roku pracuje w zintegrowanym systemie bibliotecznym Aleph. W systemie tym utworzony został katalog centralny oraz bazy bibliograficzne.

W referacie odpowiemy na pytania:
Dlaczego postanowiliśmy tworzyć katalog centralny, a nie oddzielne katalogi we wszystkich 27 bibliotekach.
Co dało wdrożenie systemu komputerowego użytkownikom naszych bibliotek
Zaprezentowane zostaną bazy, które budują pracownicy dolnośląskich bibliotek pedagogicznych.
Przedstawimy plany na przyszłość, które są próbą rozwiązania problemów powstałych w czasie wspólnej pracy.

dr Danuta Wańka (Książnica Pedagogiczna im. Alfonsa Parczewskiego w Kaliszu) - Słownik haseł przedmiotowych z zakresu nauk pedagogicznych przykładem współpracy bibliotek pedagogicznych

Zwrócono uwagę na możliwości współpracy bibliotek pedagogicznych nad tworzeniem słownika haseł przedmiotowych z zakresu nauk pedagogicznych. Podjęto próbę przekonania odbiorców o celowości takiego działania oraz podkreślono korzyści z tejże współpracy, uwzględniając dotychczasowe ustalenia w zakresie tworzenia słownika, stosownie do zmieniającego się piśmiennictwa i terminologii pedagogicznej.

mgr Monika Szczerbacz (Biblioteka Pedagogiczna w Chełmie) - Zintegrowany system obsługi biblioteki "Libra 2000" w Bibliotece Pedagogicznej w Chełmie

System "Libra 2000" pozwala na pełną obsługę bibliotek średniej wielkości. W Bibliotece Pedagogicznej w Chełmie nie są jeszcze wykorzystywane wszystkie moduły systemu.
W prezentacji podzielimy się doświadczeniami z pracy z programem w zakresie gromadzenia i opracowania dokumentów, budowy katalogowej bazy danych, wyszukiwania informacji w bazie oraz udostępniania katalogów w Internecie. Przedstawimy plany związane z wdrożeniem modułu udostępniania zbiorów.

mgr Wiesława Borkowicz (Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Poznaniu) - Budowa centrum informacyjno-dydaktycznego w Publicznej Bibliotece Pedagogicznej w Poznaniu

Od 1993 r. PBP w Poznaniu wraz z 11 filiami realizuje ambitne zadanie przekształcenia placówki w nowoczesny ośrodek informacyjno-dydaktyczny. Jego realizację poprzedziło wprowadzenie nowych technologii informatycznych: wdrożenie bibliotecznego programu "Mak", budowa sieci wewnętrznej, konfiguracja własnego serwera i systemu komunikacji z placówkami filialnymi, komputeryzacja filii w oparciu o system "Libra 2000", przygotowanie pracowni informatycznej dla bibliotekarzy pragnących doskonalić swoje umiejętności w programach: "Mak", "Biblioteka szkolna -MOL", "Mol 2000+", "Libra", "Libra 2000". W referacie zostaną zaprezentowane efekty naszych działań.

mgr Marek Jurowski (Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska w Toruniu) - Planowanie działań promocyjnych w bibliotece - wybór czy konieczność

Planowanie działań promocyjnych w bibliotece w warunkach gospodarki rynkowej z wykorzystaniem komunikacji społecznej jako elementu marketingu:
- identyfikacja wizualna
- marka
- reklama (rynek i formy reklamy, segmentacja klientów biblioteki)
- media (media relations)
Strategia promocji bibliotek z uwzględnieniem poszczególnych grup odbiorców (grupy docelowe) i ich potrzeb oraz oferty usługowej placówki - przykłady dobrych i niepoprawnych działań.

dr inż. Jacek Gajkiewicz (MOL Sp. z o.o.) - Systemy firmy MOL - budowa katalogów centralnych i rozproszonych

Zaprezentowane zostaną systemy biblioteczne firmy MOL funkcjonujące w bibliotekach pedagogicznych: Patron 2 oraz LIBRA 2000. Przedstawiona zostanie problematyka budowy katalogów centralnych w sieciach lokalnych i rozległych z wykorzystaniem systemu Patron 2, w szczególności zagadnienia centralnego opracowania formalnego i przedmiotowego oraz obsługi centralnego zakupu zbiorów.
System LIBRA 2000 służy do budowy katalogów rozproszonych. Przedstawione zostaną zagadnienia zapewnienia spójności opracowania przedmiotowego oraz centralnego wyszukiwania w katalogach rozproszonych.

Radosława Dziubecka (ALEPH Polska Sp. z o.o.) - Współpraca bibliotek w sieciach rozległych przy wykorzystaniu produktów firmy Ex Libris

Elastyczna budowa tablicowa systemu ALEPH, przemyślana struktura oddzielająca dane bibliograficzne od administracyjnych, przechowywanie danych w bazie ORACLE oraz specjalny moduł Katalogu Centralnego umożliwiają wiele różnych rozwiązań współpracy bibliotek w systemie ALEPH. Najbardziej znane rozwiązania dla katalogu homogenicznego (wszystkie biblioteki pracują w jednym systemie) to katalog bibliotek Austrii lub duże biblioteki uczelniane w USA (np. CUNY - Centralnego Uniwersytetu w Nowym Jorku), a dla katalogu heterogenicznego (biblioteki pracują w różnych systemach) to katalog MELVIL uczelni stanu Kalifornia. Rozwiązaniem rozszerzającym funkcje wyszukiwawcze są nowe produkty firmy Ex Libris: MetaLib i SFX. Umożliwiają one równoległe wyszukiwanie w wielu katalogach bibliotecznych pracujących w różnych systemach, prenumerowanych i bezpłatnych bazach danych oraz dostępnych czasopismach elektronicznych, dostarczając wspólne listy rezultatów i dalsze usługi z dostępem do pełnych tekstów włącznie

mgr inż. Andrzej Koziara (Uniwersytet Śląski Katowice) - Ochrona danych osobowych w bibliotekach. Aspekty prawne, techniczne i organizacyjne

Życie codzienne przynosi bardzo dużo informacji o tym, że, a wiele organizacji komercyjnych, jak i tych, które nie prowadzą takiej działalności, poświęca bardzo mało uwagi zagadnieniom ochrony informacji i danych przez nie gromadzonych.
Jak wykazuje doświadczenie, nie tylko dane osobowe są łakomym kąskiem dla intruzów z zewnątrz. Nieuprawniony dostęp do nawet bardzo błahych i oczywistych informacji, może utrudnić późniejszą pracę firmy. Unormowania prawne, które służą ochronie danych osobowych stają się przyczyną do uporządkowania całości procedur, na których oparte jest zarządzanie biblioteką. Pozwalają również na optymalizację procesów zachodzących w analizowanej instytucji, co w znaczny sposób normalizuje efekty jej pracy, przy zachowaniu niezmienionego poziomu kosztów.
Dla właściwego zdefiniowania założeń projektowych niezbędne jest przygotowanie tzw. polityki bezpieczeństwa. Znajdują w niej odbicie zadania firmy określone w jej misji, zadania określone przez jednostkę nadrzędną oraz umiejscowienie w społeczeństwie. Decydująca jest również struktura organizacyjna, posiadane wyposażenie i co najważniejsze zasoby kadrowe, jakimi aktualnie dysponujemy lub jakie możemy w krótkim okresie czasu pozyskać.
Realizacja polityki bezpieczeństwa opiera się na ściśle zdefiniowanych zadaniach, które powinny zawierać kompletne procedury postępowania. Jak wykazują źródła, zdefiniowanie kompletu procedur jest kluczem do sukcesu zwanego systemem ochrony danych, w tym również osobowych

mgr inż. Andrzej Koziara (Uniwersytet Śląski Katowice) - Zastosowanie modelu Total Cost of Ownership w liczeniu kosztów systemów informatycznych w bibliotekach.

Przełom wieków dwudziestego i dwudziestego pierwszego to czas gwałtownego rozwoju zastosowań mikroelektroniki i technik informacyjnych. Jednym ze szczególnych miejsc ich stosowania są biblioteki. Zarówno wielkie naukowe, centralne branżowe, pedagogiczne, obsługujące specjalistyczne jednostki branżowe lub firmy komercyjne jak i te małe publiczne.
Mimo ogromnych różnic w ich wielkości oraz pozornych różnic w zadaniach im stawianych, dostrzegamy, że tak naprawdę posiadają one wiele wspólnych cech związanych z ich misją. Mimo, że w klasycznym wydaniu biblioteki są organizacjami non profit, do ich analizy działalności należy stosować m.in. narzędzia ekonometryczne. O sukcesie w prowadzonych analizach decyduje nie tylko prawidłowe ich stosowanie, ale również prawidłowe i kompletne zidentyfikowanie wszystkich składników kosztów, jakie występują w bibliotece. Do liczenia kosztów utrzymania budynków, czy personelu stosujemy tradycyjne sprawdzone od lat narzędzia. Zdecydowanie bardziej skomplikowanym zagadnieniem jest ustalenie rzeczywistych kosztów informatyki. Jak wykazuje doświadczenie, prawidłowe wyniki otrzymujemy wtedy, kiedy zastosujemy model oparty na zasadzie uwzględniania dokładnie wszystkich źródeł kosztów powstających od momentu rozpoczęcia projektu, do jego zakończenia. W modelu tym znajdują się koszty, które generują ludzie i sprzęt, a przede wszystkich koszty wynikające z interakcji tych dwóch grup.
Zagadnienie to jest na pozór proste, zawiera jednak wiele pułapek. Główną tematyką niniejszego referatu jest próba uporządkowania wszystkich źródeł kosztów informatyki w bibliotekach oraz identyfikacja niebezpieczeństw fałszujących wyniki naszych prac.